درآستانه انتخابات رياست جمهوري دوره دهم

تحليلي بر شرايط كنوني با نيم نگاهي به تجربيات گذشته

دوستاني كه مرا مي‌شناسند، به خوبي مي‌دانند كه عادت به اين سبك نگارش ندارم، اما حساسيت اين مقطع زماني و تصميم‌گيري ما، مرا بر آن داشت كه سنت نگارشي خود را فعلا كنار بگذارم.

تمام سعي خود را كرده‌ام تا بسيار كوتاه و فارغ از اعداد و ارقام گيج كننده به شرح اوضاع كنوني كشور و عواقب تصميماتمان - براي آينده نه‌چندان دور – بپردازم. بي‌شك مطالبي كه در ادامه مي‌خوانيد خالي از اشكال نيست. بنابراين اميدوارم با نظراتتان مرا آگاه كنيد.

پيشاپيش از حوصله شما براي خواندن تمام اين مطلب سپاسگذارم.

پيش از همه به نظرم يادآوري و تاكيد بر دو نكته لازم مي‌نمايد: يكي مبحث شركت يا عدم شركت در انتخابات و دومي شيوه تبليغات منفي كه در ميان جمعي از حاميان بعضي كانديداها مرسوم شده است.

اگر اقشار جامعه ايران را به دو دسته‌ي اصول‌گرا و غير اصول‌گرا تقسيم كنيم، آنگاه دست‌كم تكليف بخشي از مردم مشخص خواهد بود! تقريبا قابل حدس خواهد بود كه آقاي محسن رضايي در برابر آقاي احمدي‌نژاد نخواهد توانست راي چنداني را از آن خود كند؛ مگر منتقدين اصول‌گراي دولت كه ناگزير از حفظ جبهه خود هستند، كه جمع زيادي نخواهند بود.

روي سخن در اين‌جا با نيمه ديگر است كه شامل حاميان اصلاح‌طلبان و باقي مردم است. فارغ از حاميان اصلاح‌طلبان اين جمعيت شامل گروهي از مردم است كه نسبت به شيوه اداره امور و مسائلي از اين دست معترضند و اغلب در نظر دارند اين اعتراض را با عدم حضور خود در پاي صندوق‌هاي راي در روز بيست و دوم خردادماه نشان دهند. اما با توجه به شرايط موجود و تجربه انتخابات پيشين در چهارسال پيش به نظر مي‌رسد كه اين شيوه، روشي منطقي و مناسب براي اعلام اعتراض نيست. چرا كه اين‌گونه اعتراض با تعبير مشاركت چند درصدي ِ بيشتر يا كم‌تر به دلايل اقتصادي و جوي و... در ميان ديگر سهم آرا گم شده و بدان توجه چنداني نخواهد شد و به تجربه ثابت شده كه اين سهم كسري و تفاوت آرا هيچ‌گاه از چند درصد تجاوز نخواهد كرد؛ بنابراين اين روش تنها ما را به تكرار تجربه انتخابات دوره گذشته خواهد رساند، كه جمع زيادي از اصلاح‌طلبان و معترضين، حضور در انتخابات را تحريم كرده و يا راي سفيد حواله صندوق‌ها كردند، در نتيجه تعداد آراي جبهه اصلاح‌طلب كاهش يافته و حاصل به روي كار آمدن آقاي احمدي‌نژاد و افزايش دو چندان سردرگمي‌ها و نارضايتي‌ها در چهار سال گذشته بوده است، كه در ادامه به نقد آن هم خواهيم پرداخت. بنابراين به نظر مي‌رسد كه بهترين انتخاب براي اين دسته، اعتراض از نوع ديگر آن و پيش‌گيري از تكرار تجربه، يعني به عبارتي شركت آگاهانه در انتخابات است كه منجر به حركتي اگرچه آهسته و تدريجي اما يك‌نواخت و ممتد به سوي اصلاح ناملايمات و نامطلوبات مي‌شود.

و اما، در ميان مردم  گه‌گاه مشاهده مي‌شود كه جمعي براي بالا بردن احتمال پيروزي نامزد انتخاباتي مورد حمايت خود اقدام به برخي تخريب‌هاي بي‌مورد و فاقد اصول منطقي مي‌كنند، از جمله مسايل طنزگونه و از اين دست يا برخي كليپ‌هاي موبايلي، نامه‌ها مطلب‌ها و يا ليست‌هايي با منابع و اعتبار نامعلوم. به نظر مي‌رسد كه اين روش شكل جالبي از تبليغات نباشد چرا كه عموما مسايل فاقد بنيان منطقي، نشست فكري نداشته و در موارد تاثير گذاري هم اثرات گذرا داشته و هم، لزوما تاثير مورد نظر را نخواهند داشت. به عنوان مثال در دوره حاضر كه از هر دو جناح، دو نامزد در انتخاب شركت كرده‌اند با تخريب نامزدي از جناح مقابل آيا تضميني براي جذب راي براي نامزد مورد نظر شخص وجود دارد؟ مثلا با تخريب چهره آقاي احمدي‌نژاد آيا امكان نخواهد داشت شخص – به جاي آقاي موسوي – به سوي آقاي كروبي جذب شود؟ بنابراين به نظر مي‌رسد اين شيوه فارغ از درستي، جوان‌مردي و چگونگي، روش معقولي براي جذب آرا نيست. ضمن اين‌كه معروف است: «هر كسي كه شمشيري مي‌كشد با همان شمشير هم كشته خواهد شد.»

اكنون با در نظر داشتن موارد بالا به بررسي نامزدهاي باقي‌مانده مي‌پردازيم:

با حضور آقاي كروبي و حمايت برخي از گروه‌هاي جبهه اصلاح‌طلب از ايشان و هم‌چنين حضور و حمايت برخي از افراد آشنا و شاخص از متفكرين و روشن‌فكران و هم‌فكران آقاي خاتمي در كنار ايشان، جمعي از مردم به حمايت ايشان پرداخته و غيبت بيست ساله مير حسين موسوي و افراد حامي كروبي را دليل اين حمايت و كارآمدي وي قرار مي‌دهند. اما توجه به اين نكته الزامي مي‌نمايد كه در مقابل غيبت ميرحسين موسوي، مهدي كروبي نيز سابقه اجرايي خاصي در مقياس كشوري ندارد و بارزترين سابقه او يك دوره رياست مجلس بوده كه البته مبين مديريت اجرايي نمي‌تواند باشد. در حالي كه همه‌گي به روشني مطلع هستيم كه در گير و دار هشت سال دفاع مقدس و با وجود منابع نفتي بسيار محدود و قيمت ناچيز بشكه‌اي حدود هفت دلار كه البته حدود نيمي از آن صرف تجهيز و پشتيباني از جبهه‌هاي جنگ مي‌شد، ميرحسين موسوي به عنوان آخرين نخست وزير كشور توانست نرخ تورم را به خوبي كنترل و اوضاع اقتصادي را در شرايطي متعادل نگه داشته و رفاه مردم را با توزيع كالابرگ‌هاي حساب‌شده و به موقع در حد قابل قبولي نگه دارد و اين مسئله چيزي نيست كه بتوان ناديده گرفت – حتي بعد از بيست سال!

هم‌چنين به نظر مي‌رسد براي كارآمدي يك سامانه تنها وجود افراد لايق و كارآمد در ساختار آن كافي نباشد، بلكه نياز به يك شخص قوي و تمام كننده در راس آن به عنوان مغز متفكر و هدايت كننده‌ي آن الزامي است؛ با توجه به اين مسئله و هم‌سو بودن مهدي كروبي و ميرحسين موسوي از لحاظ جناح‌بندي، همچنين اشاره تلويحي آقاي كرباسچي در مصاحبه‌اي با خبرگذاري BBC فارسي مبني بر گرايش و جذب تيم مهدي كروبي به سمت ميرحسين موسوي درصورت پيروزي وي در انتخابات واضح است كه گروه ميرحسين موسوي و كابينه‌اش خالي از نيروهاي موثر نخواهد بود.

اقتصاد ايران به تاثير از اقتصاد بيمار جهان در حال حاضر در تب و تابي بحراني به سر مي‌برد، اگرچه بارها از سوي دولت محترم اعلام شد كه اقتصاد ايران به دليل تحريم‌ها و بسته بودن و عدم وابستگي به اقتصاد جهاني از اين خطر مصون بوده است، اما حقايق موجود مؤيد اين موضوع نيستند. حقيقت اين است كه اين انزوا فقط باعث تاخير و تغيير شكل اين بحران شده است و نه مهار آن، درست مثل زلزله اخير در سواحل غربي آمريكا كه باعث ايجاد سونامي در سواحل شرقي آسيا شد. حال اين سونامي به تدريج در حال بروز و نزديكي است: رشد نرخ تورم، افزايش بيكاري، تعديل بيش از نيمي از نيروهاي بساري از صنايع خصوصي كشور و... تنها گوشه‌اي از علايم اين سونامي است كه به سرعت در حال رسيدن به سواحل اكثريت مردم جامعه ما مي‌باشد.

شرايط موجود بي‌شباهت به شرايط اقتصادي زمان هشت سال جنگ ايران و عراق نيست، كه خود مديري توانا و لايق را مي‌طلبد. همچنين به مطالب بالا حمايت برخي از اصول‌گرايان از ميرحسين موسوي را هم بايد افزود كه خود امتياز درخور توجهي براي ايشان در سياست گزاري و اجراي سياست‌هاي دولت آينده ايشان است.

در سمت ديگر عمل‌كرد دولت آقاي احمدي‌نژاد قرار دارد كه به گفته خود ايشان بر اساس كار هيئتي و فارغ از اصول تشكيلاتي و مديريتي، مشغول فعاليت است كه همين نكته باعث افزايش آشفته‌گي امور مي‌گردد. بايد به اين مسئله توجه داشت كه كار هيئتي در بهترين حالات خود تنها پاسخ‌گوي نيازهاي اجتماعات كوچك و نيروهاي داوطلب اين اجتماعات – درست مثل همان هيئت‌هاي عزاداري – است نه منسب بزرگ مديريتي چون رياست جمهوري كشور مستعد و توانمندي مانند ايران! در اين راستا حتي مي‌توان به انحلال سازمان‌ها و نهادهاي حساس همانند سازمان برنامه و بودجه – كه خود قلب سامانه مالي هر دولتي است - اشاره كرد كه خود باعث افزايش نابساماني مالي در ساختار دولت و عدم شفافيت هزينه‌ها، غير اصولي شدن بودجه‌بندي، افزايش فساد مالي و البته اخيرا گم شدن ميلياردي بودجه شده است.

از سوي ديگر عدم  شفافيت و اجرايي نشدن وعده‌هاي انتخاباتي آقاي احمدي‌نژاد از جمله معرفي مفسدين اقتصادي يا مسئله پوشش جوانان و گشت ارشاد و از اين دست كه همه‌گي به صراحت مورد تاكيد ايشان در تبليغات انتخاباتي دور پيشين بودند نيز مورد سوال است.

در بخش صنايع هم به نظر نمي‌آيد كه سرمايه گذاري مفيد وكارآمدي صورت گرفته باشد و بودجه‌ها از جاهاي ديگري چون اجراي سهام عدالت، نقدي كردن يارانه‌ها، كمك به كشورهاي همسايه، واردات غير اصولي – كه البته خود باعث بروز مشكلاتي در زمينه كشاورزي و صنعت شده است - سردرآورده‌اند. البته گزارشات و آمار و ارقامي در رابطه با رشد صنايع و از اين دست مكررا ارايه شده كه در اين رابطه نيز نامه سرگشاده اسحاق جهانگيري، وزير سابق صنايع و معادن در مورخه دوازده اسفند سال هشتاد و هفت – كه در رابطه با آمار ارقام غيرمنطقي و غير قابل قبول و عدم خلق‌الساعه بودن صنايع و توليدات آنها بوده است و خاطر نشان‌كرده كه در اكثر موارد دولت‌ها دست‌چين كننده ميوه درخت دولت‌هاي پيشين و وام دار آنهايند نه تكذيب كننده و طلب‌كار آنها - و اشخاصي از اين دست قابل تامل است.

از ديگر انتقاداتي كه به صراحت و به تكرار به دولت آقاي احمدي‌نژاد وارد است، پس خوردن دست متفكرين و روشنفكران به ويژه دانشمندان علوم انساني از درها و كنگره‌هاي دولت است؛ چه نامه‌هاي سرگشاده و سربسته بسياري از جمع اين طبقه از اجتماع در اين چهار سال بوده كه از پشت درهاي گوش‌هايي كه بدهكار نبوده برگشته بي‌آن‌كه توجهي درخور شان بدان‌ها شود.

سخن آخر اين‌كه كاري نكنيم و تصميمي نگيريم كه در آخر كار به قول آقاي خاتمي: «در خودمان، خود گوييم و خود خنديم و خود مرد هنرمند باشيم» در حالي كه حقيقت چيز ديگري باشد.

http://www.mirhussein.com   سايت اختصاصي ميرحسين موسوي

http://www.ghalamnews.ir     سايت رسانه اينترنتي مير حسين موسوي

http://www.kalemeh.ir         سايت خبري و تحليلي حامي مير حسين موسوي